ABD’nin Çin’i çevreleme (pivot stratejisi) politikası çerçevesinde Doğu Türkistan İslami Hareketi’nin (!) rolü



ID:39333
Yayınlanma:
10 Oca 19

Türkiye-Çin İlişkileri;

Çin ve Türkiye arasındaki işbirliği, iki ülkenin yararına olduğu gibi bölgesel istikrarın korunmasına, daha adil, daha akılcı yeni bir uluslararası siyasi ve ekonomik düzenin oluşturulmasına da katkı sunacaktır.

Çin ile olan ticaret hacmimiz 2017 yılı sonunda 28 milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır.
Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), Almanya’dan sonra en büyük ticari ortağımızdır. 2016 yılı verilerine göre Çin, Türkiye’nin ihracat yaptığı ülkeler sıralamasında 19. sırada; ithalat yaptığı ülkeler sıralamasında ise 1. sırada yer almaktadır.

Türkiye Çin'e; mermer ve traverten, krom, bakır, kurşun, demir, çinko, tabii borat cevherleri, bor oksitleri ve borik asitler ihraç ederken, Çin’den;  otomatik bilgi işlem makinaları ve üniteleri, hücresel/diğer kablosuz ağlar için telefonlar, oyuncaklar, ses-görüntü ve diğer bilgileri almaya, çevirmeye ve vermeye yarayan araçlar, yük/insan taşıma amaçlı gemiler ithal etmektedir.

Türk gıda ve tarım ürünlerinin Çin’e ihracatı için çalışmalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda, süt ve süt ürünleri, kiraz ve antepfıstığı ihracatına ilişkin protokoller G20 Antalya ve G20 Hanco Zirveleri vesilesiyle imzalanmıştır.

Çin’in ülkemize yapmış olduğu toplam yatırım miktarı 2 milyar doları aşmış bulunmaktadır. Bu yatırımların sektörel dağılımı; enerji, altyapı, lojistik, finans, madencilik, telekomünikasyon ve hayvancılık alanlarındadır.

İki ülke Merkez Bankaları arasında, Şubat 2012 tarihinde bir para takası (swap) anlaşması imzalanmış; 2015 yılında 3 yıl süreliğine yenilenmiştir. Swap anlaşması kapsamında ilk çekim ve kullanım 2016 Kasım ayında gerçekleşmiştir.

Türkiye, Çin’in kısaca “Tek Kuşak ve Tek Yol” olarak isimlendirdiği “İpek Yolu Ekonomik Kuşağı” ve “21’inci Yüzyıl Deniz İpek Yolu” girişiminin hayata geçirilmesi için yürütülen çabaları desteklemektedir. Türkiye bu projenin kilit bir nojtasında yer almaktadır. Türkiye, Çinin ev sahipliğinde 14-15 Mayıs 2017 tarihlerinde Pekin’de düzenlenen “Kuşak ve Yol Zirvesi”ne katılım sağlamıştır. 

Türkiye, Çin‘den Avrupa’ya uzanan kuzey hattını tamamlayıcı bir nitelik taşıyan ve Çin ile Avrupa arasında ilave bir bağlantı koridoru açan “Trans-Hazar-Orta Koridor” projesini hayata geçirmeyi hedeflemektedir. "Tek Kuşak ve Tek Yol" girişimini ülkemizin "Orta Koridor" projesiyle uyumlaştırmak amacıyla Çin tarafıyla Antalya'da düzenlenen G20 Zirvesinde bir Mutabakat Muhtırası imzalanmıştır. “Orta Koridor” projesinin en önemli bileşenlerinden biri olan Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı, 30 Ekim 2017 tarihinde Bakü’de gerçekleşen ve Sayın Cumhurbaşkanımızın da iştirak ettikleri bir törenle hizmete girmiştir. Ayrıca Türkiye bu çerçevede, 10 Nisan 2015’te, Asya Altyapı Yatırım Bankası’na resmen üye olarak, bankanın 38. kurucu üye ülkesi olmuştur. 

Çinli turistler 2002 yılından bu yana Türkiye’yi ziyaret etmektedir. İki ülke arasında her geçen gün sayısı artan ziyaretler Türk ve Çin halklarını yakınlaştırmaktadır. İki ülke arasında varılan mutabakat uyarınca 2018 yılı “Çin’de Türkiye Turizm Yılı” olarak ilan edildi.  2015 yılında, Türkiye’ye gelen yabancı turistlerin sayısında azalma görülmesine rağmen, Çinli turistlerin sayısı 310 bini aşarak, 2014 yılına oranla yüzde 57 arttı. Türkiye, Çinli turist sayısının 1 milyona ulaşması için çalışmalar yürütmektedir. Ne var ki Çin'den Türkiye'ye doğrudan uçuşlar olmadığı için bu sayı 300 binler dolayında seyretmektedir.

Türk Hava Yolları hâlihazırda, Pekin, Guanco ve Şanghay noktalarına haftalık 7’şer frekans, Hong Kong Özel İdare Bölgesi’ne ise haftada 6 frekans yolcu seferi düzenlemektedir. Türk havayolu şirketlerinin Çin’e yaptığı sefer sayısının artırılması ve uçuş ağına yeni noktalar eklenmesi, Çin ile ticaret ve turizm alanındaki ilişkilerin gelişmesine olduğu kadar, halklar arasındaki etkileşimin artmasına da katkıda bulunacaktır.

Çin Halk Cumhuriyetinin Türkiye- Çin ilişkilerinin geliştirilmesi kapsamında Türk tarafından beklentileri;

1- iki ülke arasında imzalanan “Bir Kuşak-Bir Yol”u birlikte inşa etmeyi amaçlayan memorandumun yerine getirilerek, iki ülke arasındaki stratejik kenetlenme ve politik temasların güçlendirilmesi,

2- İki ülkenin ortak gelişimini ve refahını artırmak ve işbirliği alanlarını genişletmek amacıyla iki hükümet arasında üst düzeyde işbirliği komitesi kurulması, 

3- Güvenlik, ulaşım ve enerji gibi alanlarda uluslararası ölçekte projeler üretmek ve bu projeleri hayata geçirmek üzere işbirliği sağlanması.

4- İki ülke arasında finansal işbirliği sağlanması ve güçlendirilmesi. Bu alanda müzakereler başlatılması, Çin Bankasının Türkiye’de şubeler açmasına ve Çin Sanayi Bankası’nın Türkiye’nin Renminbi bazındaki hesaplama merkezi kurmasına destek ve kolaylık verilmesi. Bunun karşılığında; Türk bankalarının Çin’de şubeler açması,

5- Türkiye ile birlikte ortak ticari ve sınai yatırımlar yapmak, Türkiye ile Çin arasındaki alışverişlerde Çin ve Türkiye paralarının daha geniş şekilde kullanılması konusunda adımlar atmak,

6- İki ülke halkı arasında dostluk köprüsü kurulması amacıyla kültürel alanlarda işbirliğini güçlendirmek, 

7-  İki ülke arasında turizm gibi alanlarda ortak projeler üretmek ve yatırımlar yapmak,

Devam edecek...