Fikir ve Analiz Pompeo'nun Çifte Amaçlı Afganistan Ziyareti; Elde Var Sıfır...



ID:54441
Yayınlanma:
24 Mar 20

Trump Afganistan'da Amerikan güçlerini azaltma girişimleri kapsamında Taliban ile yaptığı anlaşmaya büyük bir umut bağlamıştı. Ancak bu anlaşmanın uygulanması oldukça zor görülüyor. Taliban'ın saldırılarının sürmesi ve Kabi'deki siyasi gerilimlerin devam etmesi nedeniyle artan bir belirsizlik hakim. Afganistan cumhurbaşkanlık seçimleri ile ilgili dedikodular ise devam ediyor.

7Sabah/Bağımsız Seçim Komisyonu  Muhammed Eşref Gani'yi seçimlerin galibi olarak tanıtsa da Afganistan'ın eski yürütme erki başkanı Abdullah Abdullah  bu sonucu kabul etmeyip, kendini seçimlerin galibi olarak duyurdu. Bu hamle Amerika ile Taliban arasındaki anlaşmanın uygulanması yolunda büyük bir engele neden oldu. Çünkü  bu anlaşmanın aşamalarından biri de  Taliban'ın iktidarda bulunması ve bu grubun devlet merkezleri ve Afganistan polisi merkezlerine saldırılarının durdurulması amacı ile Afgan-Afgan müzakerelerin başlatılması idi. 

Bu çerçevede Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo, Pazar günü Taliban ve Afganistan hükümet yetkilileri arasında video konferans aracılığı ile ilk konferans düzenledi. Daha sonra da Kabil'e ziyarette bulundu. 

Afganistan hükümeti ise bu video konferansta  şiddetin azalması, doğrudan diyaloglar ve sürekli ateşkes hakkında görüştüklerini belirtti. Afganistan milli güvenlik konseyi ise tarafların tutukluları bırakmasının da görüşme konusu olduğunu belirtti.  Bu çerçevede "5 bin Taliban'lı tutuklu ve bin devlet mensubu tutuklusunun 10 gün içinde anlaşma gereği serbest bırakılmalı" şartı vardı. 

Bu kapsamda Eşref Gani  Taliban mahpuslarının serbest bırakılması için hiçbir bağımlılıkları bulunmadığını söylese de, daha sonra kademeli olarak Taliban mensuplarını serbest bırakacağını, ancak bunun şartının Taliban'ın bu kişileri tekrar sahaya sürmeme şartıyla mümkün olacağını belirtti. Ancak Taliban bu şartı kabul etmeyip  mensuplarının topyekun ve şartsız bir şekilde serbest bırakılmalarını istedi.  Aslında tutukluların serbest bırakılması ile  barış diyalogları Afgan gruplar arasında da başlaması planlanmıştı. Bu süreç ertelenmek istense de, pazar günü başlamış oldu. 

Sahada ise Taliban Afganistan merkezi hükümeti güçlerine yönelik saldırılarını sürdürdü. Bu saldırılar nedeniyle ABD ile Taliban arasında varılan anlaşmaya gölge düşürdü.

 Afganistan hükümeti ise  Taliban'ın 20 Mart Cuma günü ülkenin güneyindeki Zabil vilayetindeki 25 kişinin hayatının kaybetmesine yol açan saldırılara tepki göstererek, Taliban'ın bu saldırılarla söz konusu anlaşmaya bağlı kalmadıklarını ortaya koymuş olduklarını açıkladı.

Afganistan cumhurbaşkanlığı sözcüsü Sıddik Sıddiki, Taliban'ın bu saldırısına işaretle attığı Tweetle şuifadeleri kullandı;" Taliban'ın saldırılara devam etmesi, şiddetten yana olduklarını, barış sürecine bağlı kalmadıklarının bir göstergesidir."

Afganistan'da durum bu kadar karmaşık bir hale gelmişken, Washington yönetimi ABD-Taliban anlaşması gereği askerlerini çekmek istiyor.

Öte yandan bu süreç ile ilgili görüşmelerin sürdürüldüğü tarihten bir kaç gün önce tahliyeye başladı. ABD-Taliban anlaşması gereği 13 Ocak 2020 tarihine kadar Afganistan'dan çıkması öngörülüyordu. Ancak Washington daha erken askerlerini çekmeye başladı. 

Afganistan'daki Amerikan güçlerinin sözcüsü Albay Sony Legit ise,  Amerika ve Afganistan'ın ortak bildirisi ve yapılan anlaşmaya esasen 135 gün içerisinde Washington güçlerinin 8 bin 600 kişiye kadar azalacağını belirtti. 

Bu anlaşmaya göre Amerika 18 ay içerisinde kademeli olarak askerlerini Afganistan topraklarından çekmesi öngörülüyor. Ancak Afganistan'da barış ve huzurun sağlanması için daha önemli olan husus  Taliban ve Merkezi hükümet arasında varılacak Afgan-Afgan anlaşmasıdır. Dolayısıyla Taliban'ın Amerika ile anlaşması "Afganistan'da barış" anlamına gelmiyor. 

Taliban Afganistan'da bir devlet yapısının olmadığını ileri sürüp, Amerika ile yapılan anlaşmanın  Afgan güçlerini kapsamadığını, dolayısıyla hükümet ile çatışmaların sonlanması için başka bir anlaşmaya ihtiyaç duyduklarını ileri sürüyor.  Afganistan hükümeti de bu saldırıları Amerika ile yapılan anlaşmanın diğer aşamalarını baltaladığını belirtiyor. 

Afganistan'da barışın çıkmaz bir sokakta ayakta durmaya çalıştığı şu günlerde ABD dışişleri bakanı Pompeo'nun girişimleri nasıl bir sonuç sağlayacağı tartışılıyor. Taliban'ın ABD ile yaptığı anlaşmanın Afganistan hükümetini kapsamadığını gerekçe göstererek eylemlerini sürdürecek gibi görülüyor.

Pompeo Afganistan'dan eli boş döndü

Afganistan'da belirsizlik sürerken ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, Taliban ile varılan barış anlaşmasını kaldığı yerden devam ettirmek için Afganistan'ın başkenti Kabil'e sürpriz bir ziyaret gerçekleştirdi.

Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve beraberindeki heyeti Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda kabul etti.

Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndan yapılan açıklamada, kabulde, Taliban ile barış görüşmelerinin devam ettirilmesi ve bundan sonraki süreçte atılacak adımların ele alındığı bildirildi.

Kabulde ayrıca Afganistan'daki güvenlik ve siyasi durumun da konuşulduğu kaydedildi.

Afgan hükümeti, 29 Şubat'ta imzalanan ABD-Taliban anlaşması şartlarından biri olan 5 bin mahkum Taliban'ı serbest bırakmayı reddederken, Taliban da 1000 kadar Afgan devlet görevlisini alıkoymaya devam ediyor. Pompeo ziyareti sırasında tarafları uzlaştırmaya çalışacak. ABD ile Taliban arasında varılan anlaşma ile Washington yönetimi, yıllar sonra askerlerini tamamen Afganistan'dan çekmeyi hedefliyor.

Halen Afganistan'da yaklaşık 12 bin askeri bulunan ABD, bu rakamı 135 gün içinde 8 bin 600'e indirecek. 

Bu arada alınan haberlere göre, Pompeo'nun Afganistan'daki görüşmelerden hiç bir sonuç alamadan Kabil'den ayrıldığı kaydediliyor.