Dünya Tahran’dan Washington’a yaptırım yanıtı: İddialarınızda yalnızsınız



ID:63004
Yayınlanma:
21 Eyl 20

ABD yönetimi, BMGK tarafından iptal edilen İran’a yönelik yaptırımları tekrar aktif hale getirdiklerini açıkladı. Yaptırım hamlesine yanıt veren Tahran ise, BM ülkelerinin ABD ile işbirliği yapmayacağını ve Washington’ın yine yalnız kalacağını vurguladı

Washington yönetimi, İran ile yapılan nükleer anlaşma kapsamında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) tarafından kaldırılan yaptırımları önceki geceden itibaren yeniden yürürlüğe soktuğunu açıkladı.

Kararı yazılı açıklama ile duyuran ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, şu ifadeleri kullandı:

"İran'ın Ortak Kapsamlı Eylem Planı'nda (JCPOA) belirtilen yükümlülükleri yerine getirmedeki düşük performansı ve Güvenlik Konseyi'nin İran'a uygulanan ve 13 yıldır yürürlükte olan silah yaptırımlarını uzatmaması ABD'nin bu kararı almasına neden olmuştur. Güvenlik Konseyi’nin eylemsizliği, İran’ın 18 Ekim’de konvansiyonel silahlar satın almasının önünü açacaktı. Neyse ki ABD bunun olmasını engellemek için gerekli önlemleri aldı."

POMPEO’DAN BM ÜLKELERİNE TEHDİT

Pompeo ayrıca, BM üye ülkelerini de tehdit ederek, bu karara uymaması ve belirtilen konularda İran ile işbirliği yapması durumunda o ülkelere de yaptırım uygulayacağını belirtti. Yaptırım kararının uluslararası barış ve güvenlik için alındığını öne süren ABD Dışişleri Bakanı, "Bugünkü yaptırımların geri uygulanması, uluslararası barış ve güvenlik içindir. 2015 nükleer anlaşması, İran'ı söz verildiği gibi uluslararası topluluğa katılmaya teşvik etmedi. Bunun yerine, mollalar edindikleri servetleri Yemen'de, Irak'ta, Lübnan'da ve Suriye'de ölüm ve yıkımı arttırmak için kullandılar ki bu tahmin edilebilir bir sonuçtu" dedi.

TAHRAN’DAN YANIT GECİKMEDİ

ABD’nin yaptırım kararına Tahran’dan yanıt gecikmedi. İran Dışişleri Bakanı Zarif, ABD'nin İran'a karşı hayata geçireceği yaptırımlarla ilgili, Washington yönetiminin propaganda yaptığını söyledi.

ABD'nin uluslararası kamuoyunda İran aleyhinde bir konsensüs sağlayamadığı için İhtilaf Çözüm Mekanizması'nı kullanarak İran'a baskı uygulamaya gayret ettiğini savunan Zarif, "ABD'liler hedeflerine ulaşmak için propaganda yapıyor, Pompeo 2231 sayılı kararı okursa orada İhtilaf Çözüm Mekanizması'nın olmadığını görecektir" dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade de, Washington'ın iddialarında yalnız olduğunu söyledi. Gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’nin tarihin yanlış tarafında durduğunu ve görevlerini unuttuğunu söyleyen Hatibzade, “ABD iddialarında yalnızdır. ABD gücün merkezinde yer almasına rağmen bu kadar yalnızlaştı, bu da ABD'nin gücünün ne kadar boş olduğunu gösteriyor" ifadelerini kullandı.

Washington yönetimine görevine dönmesi ve uluslararası camiaya katılması çağrısında bulunan Hatibzade, "ABD, asilikten vazgeçerse dünya kamuoyu da onu kabul edecektir" dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun kendine hayali bir dünya kurduğunu savunan Hatibzade, "Pompeo aldatma dolu dünyasına girdiği günden bu yana güvenlik sağlanmadı. Dünya ABD'nin adımlarıyla güvensizlik, savaş ve istikrarsızlıktan başka bir şey görmedi" değerlendirmesinde bulundu.

İRAN’DAN BM’YE MEKTUP

Diğer yandan, İran'ın BM Daimi Temsilcisi Mecid Taht-ı Revançı, BM Genel Sekreteri ve BMGK Başkanı'na hitaben yazdığı mektupta, ABD'nin BMGK 2231 sayılı karar uyarınca kaldırılan yaptırımların geri getirildiğine yönelik iddiasının hukuki temelden yoksun, işlevsiz ve geçersiz olduğunu ifade etti.

İRNA’nın haberine göre, Taht- Revançı, ABD'nin bu eylemine tepki olarak BMGK üyesi hiçbir ülkenin, Washington’ın eski ambargoları geri getirme sürecini aktifleştirme yetkisini kabul etmediğini ve BMGK Başkanı'na mektuplar yollayarak, ABD'nin yazısının hukuki geçerliliğini reddettiklerini belirtti.

25 Ağustos günü de BMGK üyelerinin büyük çoğunluğunun ABD planına karşı çıktıklarına işaret eden Taht-ı Revançı, “BMGK üyesi ülkeler 2231 sayılı karar uyarınca, sadece Nükleer Anlaşma üyesi ülkelerin BMGK'nin eski yaptırımlarını geri getirme hakkına sahip olduğunu ilan etmişlerdir. ABD bu anlaşmanın bir parçası olmadığından bu süreci başlatmak için hiçbir hakka sahip değil ve gönderdiği mektup da şimdi veya gelecekte herhangi bir hukuki etkiden yoksundur” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’nin amacının ‘Nükleer Anlaşmayı tamamen yok etmek’ olduğunu söyleyen Taht-ı Revançı, “İran BMGK üyelerinin bir kez daha ABD'nin bu konseyi kötüye kullanma çabasına karşı çıkacaklarından emindir” diye ekledi.

ABD OYLAMADA YALNIZ KALMIŞTI

ABD, BMGK'nın İran'a 13 yıldır uyguladığı ve 18 Ekim'de sona erecek silah ambargosunu yenilemek istiyor. Bu çabası geçen ay başarısızlıkla sonuçlanan ABD, İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki taahhütlerini askıya almasını gerekçe göstererek konseyin 2231 sayılı kararı ile kaldırılan tüm yaptırımların tekrar uygulanmasına imkan tanıyan mekanizmayı hayata geçireceği tehdidinde bulunmuştu.

İran ile birlikte anlaşmanın taraflarından AB, Rusya ve Çin ise ABD'nin İran ile yapılan nükleer anlaşmadan 2018'de çekildiğini ve anlaşmaya taraf olmayan bir ülkenin yaptırımların yeniden devreye sokulmasına olanak veren mekanizmayı hayata geçiremeyeceğini belirtiyor.

Washington tarafından BMGK'ye sunulan ve 21 Ağustos’ta oylanan İran'a yönelik silah ambargosunun uzatılmasını öngören tasarı kabul edilmemişti. Tasarıya, BMGK üyesi 15 ülkeden yalnızca ABD ile Dominik Cumhuriyeti kabul oyu vermişti.

NÜKLEER ANLAŞMADAN ÇEKİLMİŞTİ

BMGK, 2010 yılında aldığı kararla, İran'ın nükleer programıyla ilgili tartışmalar nedeniyle ülkenin büyük çaplı silah sistemleri satın almasını yasaklamıştı. Öncesinde ise ülkenin silah ihracatına ambargo getirilmişti.

İran ile uluslararası güçler arasında 2015'te imzalanan nükleer anlaşmada silah ambargosunun 18 Ekim 2020'de kaldırılmasını öngören bir hüküm bulunuyordu.

ABD, 2018'de nükleer antlaşmadan çekildiğini açıklamıştı.

AVRUPA BİRLİĞİ: ABD’NİN YETKİSİ YOK

Avrupa Birliği (AB), ABD'nin İran ile 2015'te yapılan nükleer anlaşmadan çekildiği için bu ülkeye yönelik BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe sokulması sürecini başlatamayacağını bildirdi.

Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi ve aynı zamanda İran'ın Batılı ülkeler ile yapılan, nükleer anlaşma olarak bilinen Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) Ortak Komisyon Koordinatörü olan Josep Borrell, ABD'nin İran'a yönelik BM yaptırımlarını yeniden başlatmasına ilişkin yazılı açıklama yaptı.

ABD yönetiminin BM Güvenlik Konseyinin 2231 sayılı kararıyla kaldırılan yaptırımları geri getiren mekanizmayı devreye sokmasını not ettiklerini belirten Borrell, ABD'nin Barack Obama döneminde İran ile varılan anlaşmadan Donald Trump yönetiminde tek taraflı çekildiğini hatırlattı.

Borrell, ABD yönetiminin anlaşmadan çekildikten sonra JCPOA faaliyetlerinin hiçbirine katılmadığını belirterek "Bu nedenle ABD, JCPOA tarafı bir ülke sayılamaz ve BMGK'nın 2231 sayılı kararında geçen BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe sokulması sürecini başlatamaz" ifadesini kullandı.

İran ile anlaşmanın dünya silahsızlanma mimarisinin önemli kilometre taşlarından biri olduğunu ifade eden Borrell, anlaşmanın korunması ve tam uygulanması için çalışmaya devam edeceklerini, herkesin buna uygun hareket etmesi gerektiğini belirtti.